ISO 22000: voedselveiligheid managementsystemen

Voedingsmiddelenlaboratoria spelen een belangrijke rol bij het ondersteunen van voedselveiligheidsmanagementsystemen (FSMS) volgens ISO 22000 door analytisch bewijs te leveren voor de verificatie van gevarenbeheersing. Wanneer een voedingsmiddelenbedrijf tijdens de gevarenanalyse een chemisch, biologisch of fysisch gevaar identificeert, moet het aantonen dat de genomen beheersmaatregelen effectief zijn. 

Deze verificatie steunt vaak op analytische gegevens, zoals microbiologische tellingen, concentraties van zware metalen, gehaltes aan pesticideresiduen of resultaten van allergeenscreening. ISO 22000:2018 schrijft geen specifieke analysemethoden voor, maar betrouwbare laboratoriumgegevens ondersteunen monitoring, verificatie en corrigerende maatregelen binnen het voedselveiligheidsmanagementsysteem. 

Wat is ISO 22000?

ISO 22000:2018 is de internationale norm die de eisen vastlegt voor een voedselveiligheidsmanagementsysteem dat van toepassing is op organisaties die direct of indirect betrokken zijn bij de voedselketen, van primaire producenten en diervoederfabrikanten tot cateraars, retailers, leveranciers van verpakkingsmaterialen en ondernemingen voor transport en opslag. De norm werd ontwikkeld door ISO/TC 34/SC 17, vervangt ISO 22000:2005 en combineert de HACCP-principes (Hazard Analysis and Critical Control Point) van de Codex Alimentarius Commissie met de High-Level Structure (HLS) van ISO voor managementsystemen. 

ISO 22000: voedselveiligheid managementsystemen

Wat vereist ISO 22000?

ISO 22000 combineert vier elementen die samen de basis vormen van een voedselveiligheidsmanagementsysteem (FSMS): interactieve communicatie binnen de voedselketen, systeemmanagement, basisvoorwaardenprogramma's (PRP's) en HACCP-principes. Samen bieden deze elementen een gestructureerde aanpak voor het identificeren van gevaren, het implementeren van preventieve beheersmaatregelen en het continu verbeteren van voedselveiligheidsprocessen.

Qua structuur volgt ISO 22000 dezelfde hoofdstukindeling als ISO 9001:2015 (hoofdstukken 4 tot en met 10). Hierdoor kunnen organisaties hun voedselveiligheidsmanagementsysteem integreren met een bestaand kwaliteitsmanagementsysteem, zonder aparte documentatiesystemen te hoeven onderhouden. 

Hoe past HACCP binnen ISO 22000?

HACCP-principes blijven een centrale operationele component van ISO 22000:2018. De norm vereist een systematische gevarenanalyse voor elke processtap, gevolgd door de identificatie van Kritische Controlepunten (CCP's) waar beheersing essentieel is om een gevaar te voorkomen, te elimineren of te reduceren tot een aanvaardbaar niveau.

Bijlage A van ISO 22000 koppelt elk Codex-HACCP-principe aan de overeenkomstige eisen van ISO 22000. Dit helpt organisaties bij de overgang van afzonderlijke HACCP-plannen naar een geïntegreerd voedselveiligheidsmanagementsysteem.

De verificatie van deze beheersmaatregelen kan analytische testen omvatten, vooral wanneer gevaren gekoppeld zijn aan meetbare limieten, zoals chemische contaminanten of microbiologische criteria.

Welke voedselveiligheidsgevaren behandelt ISO 22000?

ISO 22000 vereist dat organisaties gevaren identificeren en beheersen die de voedselveiligheid kunnen beïnvloeden in elke fase van het proces. Deze gevaren worden doorgaans onderverdeeld in drie categorieën:

  • Biologische gevaren: micro-organismen zoals bacteriën, virussen en parasieten.
  • Chemische gevaren: contaminanten zoals zware metalen, pesticideresiduen, mycotoxinen of procesgerelateerde verbindingen.
  • Fysische gevaren: vreemde materialen die tijdens de verwerking in voedingsmiddelen terecht kunnen komen.

De beheersing van chemische gevaren is vaak gebaseerd op kwantitatieve analysemethoden en vastgestelde limieten, en niet uitsluitend op kwalitatieve beoordelingen. Laboratoriumanalyses leveren daarom een directe bijdrage aan gevarenanalyse, verificatie en monitoring binnen ISO 22000. 

Wie gebruikt ISO 22000 en waarom?

ISO 22000 is van toepassing op organisaties in de volledige voedselketen, waaronder voedingsmiddelenproducenten, producenten van diervoeders, leveranciers van verpakkingsmaterialen, retailers, cateringbedrijven en logistieke dienstverleners. Omdat de norm de High-Level Structure (HLS) van ISO volgt, kan zij worden geïntegreerd met bestaande managementsystemen zoals ISO 9001 of worden geïmplementeerd als een zelfstandig voedselveiligheidsmanagementsysteem. Organisaties implementeren ISO 22000 om de beheersing van voedselveiligheidsrisico's te verbeteren, risicogebaseerde besluitvorming te versterken en een gestructureerde aanpak van voedselveiligheidsmanagement aan te tonen. 

Wat is het verschil tussen ISO 22000 en HACCP?

 

HACCP

ISO 22000

Reikwijdte

Methodologie voor gevarenbeheersing

Volledig voedselveiligheidsmanagementsysteem

Focus

Identificatie en beheersing van procesgevaren en CCP's

Voedselveiligheidsmanagement, communicatie, continue verbetering en HACCP-principes

Implementatie

Kan als zelfstandige aanpak worden toegepast

Integreert HACCP-principes binnen een gestructureerd FSMS

Basis

Zeven principes van de Codex Alimentarius

ISO High-Level Structure gecombineerd met Codex HACCP-principes

Een organisatie kan HACCP toepassen zonder ISO 22000-certificering, maar ISO 22000 kan niet worden geïmplementeerd zonder HACCP-principes op operationeel niveau toe te passen.

Hoe ondersteunen laboratoria ISO 22000-voedselveiligheidssystemen?

Laboratoria leveren het analytische bewijs dat nodig is voor verificatieactiviteiten binnen voedselveiligheidsmanagementsystemen volgens ISO 22000. Analytische resultaten kunnen worden gebruikt ter ondersteuning van de monitoring van Kritische Controlepunten (CCP's), operationele basisvoorwaardenprogramma's (OPRP's), corrigerende maatregelen en managementbeoordelingen.

Afhankelijk van het voedingsmiddel en de geïdentificeerde gevaren kunnen laboratoriumanalyses ondersteuning bieden bij:

Analyse

Doel binnen voedselveiligheidsprogramma’s

Analyse van zware metalen

Monitoring van chemische contaminanten

Stikstof- en eiwitanalyse

Verificatie van de nutritionele samenstelling

Vetanalyse

Controle van de productsamenstelling

Zetmeelanalyse

Verificatie van ingrediënten en formuleringen

 

Neem contact op met onze Xperts

Bel je ons liever even?

België en Luxemburg
+32 (02)2 334 22 70