In hoeverre beïnvloedt de monstervoorbereiding de resultaten van de elementanalyse?

De monstervoorbereiding heeft een directe invloed op de resultaten van de elementanalyse, omdat deze bepaalt of de te analyseren stoffen in uw monster volledig zijn opgelost, vrij zijn van verontreiniging en aan het instrument worden aangeboden in een matrix die de detector nauwkeurig kan aflezen. Zelfs een goed gekalibreerd ICP-MS- of ICP-OES-systeem kan geen fouten compenseren die al zijn ontstaan voordat het monster het instrument bereikt. In de onderstaande paragrafen worden de meest voorkomende foutbronnen behandeld, van onvolledige afbraak tot matrixeffecten, en wordt uitgelegd hoe u kunt controleren of uw voorbereidingsworkflow de betrouwbaarheid van uw gegevens niet ondermijnt.

Welke stappen in de monstervoorbereiding leiden tot de meeste fouten bij elementanalyse?

De stappen waarbij bij elementanalyse het vaakst fouten optreden, zijn de zuurontsluiting, de verdunning en de filtratie. Dit zijn de punten waarop het verlies van de te analyseren stof, verontreiniging of veranderingen in de matrix het meest waarschijnlijk zijn. Aangezien elke stap het effect van de voorgaande stap versterkt, kunnen zelfs kleine afwijkingen in het begin van de werkstroom leiden tot een aanzienlijke vertekening van het eindresultaat.

In de praktijk zijn de momenten met het hoogste risico:

  • Vertering met zuur: Door onvolledige oplossing blijven analyten in de vaste matrix achter, wat leidt tot een systematische onderschatting.
  • Toevoeging van reagentia: Zuren of water van mindere kwaliteit brengen verontreinigingen in sporenhoeveelheden met zich mee die de achtergrondsignalen verhogen.
  • Stappen voor de overdracht: Telkens wanneer een monster van het ene vat naar het andere wordt overgebracht, bestaat het risico dat er stoffen aan de wanden van de vaten hechten, met name bij elementen als lood, arseen en chroom in lage concentraties.
  • Verdunning: Het gebruik van water of zuur met een onvoldoende zuiverheid in deze fase kan de concentratie van de te analyseren stof beïnvloeden en de samenstelling van de matrix veranderen.
  • Filtratie: Filters met een hoog metaalgehalte, of filters die niet vooraf met verdund zuur zijn gespoeld, kunnen het monster verontreinigen of de te analyseren stoffen adsorberen.

Door inzicht te krijgen in welke stappen de grootste risico’s met zich meebrengen, kunnen laboratoriumteams prioriteiten stellen bij de controlemaatregelen en kwaliteitscontroles inzetten waar dat het meest nodig is.

In hoeverre beïnvloedt onvolledige vertering de nauwkeurigheid van de elementanalyse?

Onvolledige afbraak leidt tot een systematische onderschatting van de concentraties van de elementen, omdat analyten die aan onopgelost vast materiaal gebonden blijven, nooit aan het instrument worden aangeboden. Het resultaat is een vals lage meetwaarde die geen getrouwe weergave is van de werkelijke samenstelling van het monster. Dit is een van de meest voorkomende en minst zichtbare bronnen van fouten bij de monstervoorbereiding in het laboratorium.

Monsters met een hoog gehalte aan organische stoffen, zoals voedsel, biologisch weefsel of vaste stoffen uit het milieu, zijn bijzonder gevoelig. Bij complexe matrices zijn voldoende zuursterkte, temperatuur en afbraaktijd nodig om de structuur van het monster volledig af te breken. Microgolfondersteunde afbraak onder druk wordt op grote schaal toegepast voor moeilijke matrices, juist omdat hiermee hogere temperaturen worden bereikt dan bij methoden met open vaten, waardoor de oplostemperatuur wordt verbeterd.

Wanneer de afbraak onvolledig is, is het probleem vaak niet af te leiden uit de afgebroken oplossing zelf. De enige betrouwbare manier om dit vast te stellen is door gebruik te maken van gecertificeerde referentiematerialen (CRM’s) en terugvindingscontroles, die aantonen of de methode consequent de volledige hoeveelheid van de te analyseren stof uit de betreffende matrix extraheert.

Wat zijn de oorzaken van verontreiniging tijdens de monstervoorbereiding voor elementanalyse?

Verontreiniging tijdens de monstervoorbereiding voor elementanalyse is meestal afkomstig van reagentia, laboratoriumbenodigdheden, de laboratoriumomgeving en de analist. Aangezien ICP-MS- en ICP-OES-methoden elementen op sporen- en ultrasporenniveau detecteren, kunnen zelfs hoeveelheden van een verontreiniging in de orde van nanogrammen een meetbaar en misleidend signaal opleveren.

Tot de meest voorkomende bronnen van verontreiniging behoren:

  1. Zuiverheid van reagentia: Zuren en water die niet van voldoende analytische kwaliteit zijn, zorgen voor achtergrondniveaus van juist die elementen die worden gemeten. Reagentia van sporenmetaalkwaliteit zijn de standaardpraktijk bij elementanalyse op laag niveau.
  2. Laboratoriumbenodigdheden: Uit kunststof vaten kunnen elementen zoals zink of barium lekken; uit glas kunnen silicium, boor en alkalimetalen vrijkomen. Voorreiniging met verdund zuur is de gangbare werkwijze.
  3. Kruisbesmetting: Als er vaten worden hergebruikt voor monsters met een hoge concentratie en monsters met een lage concentratie zonder dat deze grondig worden gereinigd, worden analyten tussen de metingen overgedragen.
  4. Luchtdeeltjes: Stof in de laboratoriumomgeving bevat minerale bestanddelen. Door monsters voor te bereiden in een laminaire stromingskast of een cleanroom wordt dit risico aanzienlijk verminderd.
  5. Contactpersoon voor analisten: Door huidcontact met laboratoriumbenodigdheden of monsters komen natrium, kalium en andere elementen in het systeem terecht. Poedervrije handschoenen zijn onmisbaar.

Blanco monsters die bij elke batch worden bereid, vormen het belangrijkste hulpmiddel voor het opsporen en kwantificeren van verontreiniging. Een blanco reagens dat verhoogde signalen vertoont, is een duidelijke aanwijzing dat de bereidingsomgeving of de verbruiksartikelen aandacht behoeven.

In hoeverre beïnvloeden matrixeffecten als gevolg van de monstervoorbereiding de elementresultaten?

Er is sprake van matrixeffecten wanneer de chemische samenstelling van het geprepareerde monster het signaal van het instrument onderdrukt of versterkt ten opzichte van wat een zuivere standaardoplossing zou opleveren. Deze vertekening houdt in dat, zelfs als een element in een bekende concentratie aanwezig is, het instrument een hogere of lagere waarde kan aangeven, afhankelijk van wat er verder nog in de oplossing zit.

De keuzes bij de monstervoorbereiding zijn rechtstreeks bepalend voor de ernst van de matrixeffecten. Een hoog gehalte aan opgeloste vaste stoffen, resten van organisch materiaal of te hoge zuurconcentraties beïnvloeden allemaal de respons van het plasma of de detector. Bij ICP-MS zijn polyatomaire interferenties een bekend gevolg van bepaalde zuurcombinaties of matrices met een hoog chloridegehalte. Bij ICP-OES worden spectrale overlappingen problematischer wanneer matrixelementen in verhoogde concentraties aanwezig zijn.

De standaardmethoden voor het beheersen van matrixeffecten omvatten interne standaardisatie, matrix-afgestemde kalibratie en de methode van standaardtoevoegingen. Interne standaarden worden in gelijke hoeveelheden aan zowel de kalibratieoplossingen als de monsters toegevoegd; omdat ze onderhevig zijn aan dezelfde matrixomstandigheden als de analyten, stelt dit de instrumentsoftware in staat om signaalonderdrukking of -versterking te corrigeren. Matrixaanpassing, waarbij kalibratiestandaarden worden bereid met hetzelfde type zuur en dezelfde concentratie als de monsters, vermindert het verschil in fysisch en chemisch gedrag tussen standaarden en onbekende monsters.

Wat is het verschil tussen natte vertering en droge verassing bij elementanalyse?

Bij natte vertering wordt een monster opgelost met behulp van vloeibare zuren, terwijl bij droge verassing het monster bij hoge temperatuur in een oven wordt verbrand, waardoor een anorganisch residu overblijft dat vervolgens in zuur wordt opgelost. De keuze tussen deze twee methoden is van invloed op welke elementen nauwkeurig kunnen worden bepaald, hoe lang de voorbereiding duurt en welke risico’s op verontreiniging er ontstaan.

Natte vertering, waaronder zowel microgolfmethoden in open als in gesloten vaten, is de meest gangbare methode voor de analyse van sporenelementen. Deze methode is beter geschikt voor vluchtige elementen dan droge verassing, omdat de gesloten zure omgeving verlies door vervluchtiging voorkomt. Bovendien is deze methode sneller en beter geschikt voor automatisering. Het belangrijkste nadeel is het verbruik van zeer zuivere zuren en de kans op onvolledige afbraak van zeer resistente matrices.

Droogverassing is eenvoudiger wat betreft het gebruik van reagentia en is geschikt voor bulkbepalingen waarbij verlies van vluchtige elementen geen probleem vormt. Elementen zoals kwik, arseen, selenium en lood kunnen echter bij verassingstemperaturen verdampen en verloren gaan voordat het residu wordt opgelost, wat leidt tot te lage meetwaarden. De keuze van de verassingstemperatuur en het gebruik van verassingshulpmiddelen kunnen dit gedeeltelijk ondervangen, maar natte ontleding blijft de voorkeursmethode wanneer een uitgebreide analyse van meerdere elementen bij lage concentraties vereist is.

Raadpleeg de betreffende farmacopee of de toepasselijke regelgevingsrichtlijnen voor de exacte grenswaarden die van toepassing zijn op uw matrix of regelgevingscontext.

Hoe controleert u of de monstervoorbereiding de resultaten van de elementanalyse niet beïnvloedt?

Om te controleren of de monstervoorbereiding de resultaten van de elementanalyse niet beïnvloedt, is een combinatie nodig van gecertificeerde referentiematerialen, terugvindproeven met toegevoegde stoffen, methodeblanks en dubbele analyses die voor elke batch op consistente wijze worden uitgevoerd. Deze controles geven samen aan of de voorbereidingsmethode nauwkeurig, precies en vrij van systematische afwijkingen is.

Een gedegen validatieaanpak omvat doorgaans:

  • Gecertificeerde referentiematerialen (CRM's): Monsters met bekende, traceerbare elementconcentraties die de volledige voorbereidingsprocedure hebben doorlopen. Het terugvindingspercentage binnen een aanvaardbaar tolerantiebereik bevestigt dat de methode correct functioneert.
  • Tests voor het herstel van de piek: Vóór de afbraak wordt een bekende hoeveelheid analyt aan de monstermatrix toegevoegd. Een terugvinding die dicht bij 100% ligt, geeft aan dat noch de chemische voorbereiding, noch de matrix het signaal onderdrukt of versterkt.
  • Blanco's voor de methode: Alle reagentia en laboratoriumbenodigdheden die bij de bereiding worden gebruikt, worden zonder monstermateriaal verwerkt. Verhoogde blanco-waarden duiden op verontreiniging in de reagentia of de omgeving.
  • Dubbele preparaten: Hetzelfde monster is onafhankelijk van elkaar parallel bereid. De grote variabiliteit tussen de duplicaten wijst op inconsistenties in de afbraak- of overdrachtsstappen.
  • Controles op lineariteit en detectielimiet: Regelmatige controle of de respons van het instrument binnen het kalibratiebereik lineair blijft en of de detectielimieten toereikend zijn voor de concentratieniveaus die van belang zijn.

In gereguleerde omgevingen, zoals farmaceutische kwaliteitscontrole of milieuconformiteitstests, worden deze validatieactiviteiten vastgelegd in gedocumenteerde protocollen die voldoen aan de GMP- en GLP-eisen. Door in de loop van de tijd een volledige administratie bij te houden van blancowaarden, CRM-terugvindingspercentages en spike-gegevens, kunnen laboratoria bovendien geleidelijke afwijkingen in de prestaties van de bereidingen opsporen voordat deze van invloed zijn op de gerapporteerde resultaten.

Hoe SciSPX nauwkeurige elementanalyse in de Benelux ondersteunt

Het verkrijgen van betrouwbare gegevens uit elementaire analyses hangt evenzeer af van de voorbereidingsprocedure als van het instrument zelf. SciSPX werkt samen met kwaliteitscontrole-, R&D- en analytische laboratoria in de hele Benelux om ervoor te zorgen dat aan beide kanten van die vergelijking aandacht wordt besteed. Het team combineert hoogwaardige instrumentatie met diepgaande toepassingskennis en helpt laboratoria zo om bronnen van fouten in hun monstervoorbereiding en analysemethoden op te sporen en op te lossen.

De ondersteuning van SciSPX omvat:

  • Deskundig advies over het kiezen van bereidingsmethoden die geschikt zijn voor uw specifieke matrix en doelelementen
  • Installatie en kwalificatie van analytische instrumenten in overeenstemming met de GMP-, GLP- en 21 CFR Part 11-normen
  • Ondersteuning op applicatieniveau door productspecialisten die nauw samenwerken met laboratoriumtechnici en onderzoekers
  • Validatiediensten, waaronder IQ/OQ-installaties en kalibraties uitgevoerd door door de leverancier gecertificeerde technici
  • Doorlopende training en preventief onderhoud om ervoor te zorgen dat uw werkprocessen aan de voorschriften voldoen en uw gegevens verdedigbaar zijn

Als uw laboratorium de werkwijze voor monstervoorbereiding evalueert of de mogelijkheden op het gebied van elementanalyse wil uitbreiden, neem contact op met SciSPX om uw wensen met een specialist te bespreken.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak moeten er blanco-metingen en CRM-controles worden uitgevoerd tijdens een batch elementaire analysemonsters?

Als algemene aanbeveling geldt dat per bereidingspartij ten minste één methodeblank en één CRM moeten worden opgenomen, en dat bij workflows met hoge doorvoercapaciteit na elke 10–20 monsters extra CRM’s moeten worden ingevoegd. In gereguleerde omgevingen, zoals farmaceutische kwaliteitscontrole of milieuconformiteitstests, wordt de frequentie vaak bepaald door de toepasselijke norm of het protocol. Het is raadzaam om vaker controles uit te voeren bij het werken met onbekende matrices, nieuwe partijen reagentia of na elke wijziging in laboratoriumapparatuur of laboratoriumomstandigheden.

Wat zijn de meest voorkomende fouten die laboratoria maken bij het kiezen van laboratoriumbenodigdheden voor de analyse van sporenelementen?

De meest voorkomende fouten zijn het gebruik van glazen vaten voor ultra-sporenanalyses en het nalaten om plastic laboratoriumgerei vóór gebruik met verdund zuur voor te reinigen. Glas geeft silicium, boor en alkalimetalen af aan de oplossing, wat de te analyseren stoffen kan verstoren of de blancowaarden kan verhogen. Voor trace- en ultratrace-analyses hebben vaten van zeer zuiver PTFE, PFA of polypropyleen de voorkeur, maar zelfs deze moeten vóór het eerste gebruik en tussen de batches door worden ontdaan van verontreinigingen door middel van een zuuruitlogingsstap om aan het oppervlak gebonden verontreinigingen te verwijderen.

Kunnen interne normen matrixeffecten volledig corrigeren, of zijn er situaties waarin ook matrixafstemming nodig is?

Interne standaarden zijn effectief bij het corrigeren van matige signaalonderdrukking of -versterking, maar ze hebben hun beperkingen. Als het matrixeffect ernstig is — bijvoorbeeld bij een zeer hoog gehalte aan opgeloste vaste stoffen, een sterke zuurverschil of aanzienlijke resthoeveelheden organische stoffen — is correctie met alleen interne standaarden mogelijk niet voldoende om de resultaten binnen aanvaardbare nauwkeurigheidstoleranties te brengen. In deze gevallen moet naast interne standaardisatie gebruik worden gemaakt van matrix-aangepaste kalibratie of de methode van standaardtoevoegingen om ervoor te zorgen dat de kalibratiecurve het werkelijke gedrag van de monsteroplossing weergeeft.

Hoe weet ik of mijn methode voor zuurontsluiting geschikt is voor een nieuwe of onbekende monstermatrix?

De meest betrouwbare aanpak is om een spike-terugwinningsexperiment uit te voeren met de nieuwe matrix, voordat u definitief voor de methode kiest. Voeg een bekende concentratie van de doelelementen toe aan het onverteerde monster, doorloop de volledige voorbereidingsprocedure en vergelijk het gemeten resultaat met de verwachte waarde. Terugvindingen die consequent onder 90% liggen, duiden erop dat de afbraak onvolledig is of dat de matrix verliezen veroorzaakt, waardoor het wellicht nodig is om de zuurcombinatie, de temperatuur of de afbraaktijd aan te passen, of over te schakelen naar een microgolfmethode in een gesloten vat.

Welke waterzuiverheidsgraad is vereist voor het bereiden van reagentia en verdunningen bij elementanalyse?

Voor ICP-MS- en ICP-OES-toepassingen geldt als standaardvereiste ultrapuur water met een soortelijke weerstand van 18,2 MΩ·cm (type 1, zoals gedefinieerd in ISO 3696 of een gelijkwaardige norm). Water met een lagere zuiverheidsgraad leidt tot verontreiniging met sporenmetalen, wat de blancowaarden kan verhogen en de detectielimieten in gevaar kan brengen, met name voor elementen die in concentraties onder de ppb-grens worden gemeten. Het is ook een goede gewoonte om periodiek een waterblanco uit te voeren om te controleren of het ultrapuurwatersysteem binnen de specificaties functioneert, aangezien membraanafbraak of verontreinigde opslagvaten de waterkwaliteit onopgemerkt kunnen aantasten.

Is afbraak met behulp van een magnetron altijd de beste keuze, of zijn er gevallen waarin afbraak in een open vat de voorkeur verdient?

Microgolfondersteunde afbraak in gesloten vaten is de voorkeursmethode voor de meeste analyses van sporenelementen, met name voor vluchtige elementen en complexe organische matrices, omdat de omgeving onder druk de kookpunten verhoogt en verlies van analyten voorkomt. Ontsluiting in een open vat blijft echter een praktische optie voor eenvoudigere matrices, grote monstervolumes die de capaciteit van het microgolfvat overschrijden, of wanneer alleen hoofd- en sporenelementen worden bepaald en verlies van vluchtige elementen geen probleem vormt. Het is van cruciaal belang om de methode af te stemmen op de matrix en de te bepalen elementen, in plaats van standaard één aanpak te hanteren voor alle monstertypes.

Hoe moeten laboratoria omgaan met monsters met een zeer hoog gehalte aan opgeloste vaste stoffen om verstopping van de instrumenten en matrixeffecten te voorkomen?

Monsters met een hoog gehalte aan totaal opgeloste vaste stoffen (TDS) moeten worden verdund om de TDS onder de aanbevolen drempelwaarde van het instrument te brengen; deze ligt doorgaans onder 0,2% voor ICP-MS en onder 0,5–1% voor ICP-OES, hoewel de exacte grenswaarden variëren per instrumentmodel en toepassing. Als de concentraties van de te analyseren stoffen door verdunning onder de detectielimieten komen, kan online verdunning, het toepassen van matrixscheidingstechnieken of het overschakelen naar een instrumentconfiguratie met hogere gevoeligheid nodig zijn. Regelmatige spoelcycli tussen monsters met een hoge matrixbelasting en het monitoren van de terugvinding van de interne standaard gedurende de meting zijn eveneens essentieel om matrixgerelateerde signaalafwijkingen in realtime te detecteren.

Gerelateerde artikelen

Deze inhoud is gegenereerd met behulp van AI en kan fouten bevatten.

Neem contact op met onze Xperts

Bel je ons liever even?

België en Luxemburg
+32 (02)2 334 22 70