Hoe kalibreer je een elementenanalysator om nauwkeurige resultaten te verkrijgen?

Om een elementenanalysator te valideren, moet u een gestructureerd kwalificatieproces doorlopen dat betrekking heeft op de installatie van het instrument, de operationele prestaties en de methodespecifieke prestatieverificatie. Dit proces zorgt ervoor dat het instrument consistent nauwkeurige, reproduceerbare resultaten levert die voldoen aan de wettelijke en kwaliteitsnormen. In de onderstaande paragrafen worden de meest voorkomende vragen over de validatie van elementanalysatoren behandeld, van definities van IQ/OQ/PQ tot hervalidatieschema’s en wie de werkzaamheden moet uitvoeren.

Wat betekenen IQ, OQ en PQ bij een elementenanalysator?

IQ, OQ en PQ staan voor installatiekwalificatie, operationele kwalificatie en prestatiekwalificatie. Samen vormen ze een driefasig raamwerk dat wordt gebruikt om te bevestigen dat een elementenanalysator correct is geïnstalleerd, binnen de vastgestelde bedrijfsparameters functioneert en nauwkeurig presteert voor de beoogde analysemethode. Dit raamwerk vormt de basis van kwalificatie van elementanalysatoren in gecontroleerde laboratoriumomgevingen.

Elke fase heeft een eigen reikwijdte:

  • IQ (Installatiekwalificatie) bevestigt dat het apparaat is geleverd, geïnstalleerd en geconfigureerd volgens de specificaties van de fabrikant, met inbegrip van de aansluitingen, omgevingsomstandigheden en documentatie.
  • OQ (operationele kwalificatie) controleert of het instrument binnen het gedefinieerde werkingsbereik correct functioneert, met inbegrip van de detectorrespons, de temperatuurregeling en de gasdebieten.
  • PQ (prestatiekwalificatie) toont aan dat het instrument onder praktijkomstandigheden, met gebruikmaking van uw specifieke methoden en matrices, consistent nauwkeurige en reproduceerbare resultaten oplevert.

In GMP- en GLP-omgevingen moeten alle drie de fasen worden gedocumenteerd aan de hand van formele protocollen en ondertekende rapporten. Het overslaan of samenvoegen van fasen is over het algemeen niet toegestaan in gereguleerde laboratoria die werken volgens regelgeving zoals 21 CFR Part 11.

Hoe kalibreer je een elementenanalysator op de juiste manier?

Juist kalibratie van een elementenanalysator Hierbij wordt een reeks gecertificeerde referentiestandaarden gebruikt die het verwachte concentratiebereik van uw monsters omvatten, waarna een kalibratiecurve wordt opgesteld die de respons van het instrument in kaart brengt ten opzichte van bekende elementconcentraties. De kalibratie moet worden uitgevoerd onder stabiele bedrijfsomstandigheden en moet worden herhaald telkens wanneer het instrument wordt onderhouden, verplaatst of wanneer er een aanzienlijke afwijking wordt geconstateerd.

Er zijn verschillende uitgangspunten die bepalend zijn voor een betrouwbare kalibratie:

  1. Gebruik gecertificeerde referentiematerialen (CRM's) met traceerbare waarden die geschikt zijn voor uw analyten en het type matrix.
  2. Zorg ervoor dat u voldoende kalibratiepunten opneemt om de respons van het instrument over het gehele werkbereik nauwkeurig te modelleren.
  3. Voer kalibratietests uit om het achtergrondsignaal vast te stellen en af te trekken.
  4. Controleer de kalibratie aan de hand van een onafhankelijke controlestandaard voordat u monsters analyseert.
  5. Leg alle kalibratiegegevens vast, inclusief de toestand van de instrumenten, de identiteit van de gebruiker en de partijnummers van de standaarden.

Voor elementanalyse in het kader van kwaliteitscontrole of in gereguleerde omgevingen maken kalibratiegegevens deel uit van het controlespoor van het instrument en moeten deze worden bewaard in overeenstemming met de geldende wettelijke voorschriften.

Aan welke acceptatiecriteria moet de validatie van een elementenanalysator voldoen?

Acceptatiecriteria voor validatie van een elementenanalysator bepalen de grenzen waarbinnen de prestaties van het instrument als geschikt voor het beoogde doel worden beschouwd. Deze criteria hebben doorgaans betrekking op nauwkeurigheid, precisie, lineariteit, detectiegrens, kwantificatiegrens en herhaalbaarheid, en moeten worden vastgesteld voordat met de validatie wordt begonnen, niet pas na beoordeling van de resultaten.

Veelvoorkomende prestatieparameters die tijdens de validatie worden beoordeeld, zijn onder meer:

  • Nauwkeurigheid: In hoeverre de gemeten waarden overeenkomen met de gecertificeerde waarde van een referentiemateriaal; dit wordt doorgaans uitgedrukt als het terugvindingspercentage.
  • Nauwkeurigheid (herhaalbaarheid): De consistentie van de resultaten wanneer hetzelfde monster meerdere keren onder identieke omstandigheden wordt geanalyseerd.
  • Lineariteit: Het vermogen van het instrument om resultaten te leveren die evenredig zijn aan de concentratie van de te analyseren stof binnen het meetbereik.
  • Robuustheid: Prestatiebestendigheid wanneer kleine variabelen, zoals de monstermassa of de verbrandingstemperatuur, opzettelijk worden gewijzigd.

Acceptatiecriteria moeten worden vastgesteld op basis van de eisen van de toepasselijke analysemethode, het regelgevingskader dat van toepassing is op uw laboratorium en het beoogde gebruik van de resultaten. Raadpleeg voor de exacte nalevingsgrenzen in farmaceutische of voedseltoepassingen de betreffende farmacopee of de relevante regelgevingsrichtlijnen.

Welke referentiematerialen worden gebruikt om elementanalysatoren te valideren?

Referentiematerialen die worden gebruikt om elementanalysatoren te valideren, zijn gecertificeerde referentiematerialen (CRM’s) met bekende, traceerbare elementconcentraties. De keuze van het CRM hangt af van de te analyseren stoffen, de monstermatrix en het concentratiebereik dat relevant is voor uw toepassing. Het gebruik van matrix-gematchte CRM's, waarbij het referentiemateriaal sterk lijkt op uw daadwerkelijke monsters, levert de meest betekenisvolle validatiegegevens op.

Zo zijn bijvoorbeeld CRM’s voor bodem of sediment geschikt bij het valideren van methoden voor milieumonitoring, terwijl CRM’s voor voedingsmiddelen worden gebruikt bij het valideren van methoden voor elementaire analyse bij de kwaliteitscontrole van levensmiddelen. Voor farmaceutische toepassingen zijn CRM’s nodig die herleidbaar zijn tot erkende normalisatie-instellingen en geschikt zijn voor het te testen profiel van elementaire onzuiverheden.

Alle referentiematerialen die tijdens de validatie worden gebruikt, moeten binnen hun gecertificeerde houdbaarheidstermijn vallen, volgens de instructies van de leverancier worden bewaard en volledig in het validatierapport worden gedocumenteerd, inclusief certificaatnummers, vervaldata en details over de bereiding.

Hoe vaak moet een elementenanalysator opnieuw worden gevalideerd?

Een elementenanalysator moet doorgaans opnieuw worden gevalideerd wanneer zich een belangrijke wijziging voordoet die de meetprestaties zou kunnen beïnvloeden. Hieronder vallen reparaties aan de hardware, software-upgrades, wijzigingen in de meetmethode, veranderingen in de monstermatrix, verplaatsing van het instrument of een onderbreking in het routinegebruik. Bovendien plannen de meeste gereguleerde laboratoria periodieke hervalidatie op vaste tijdstippen, doorgaans jaarlijks, als onderdeel van de kwalificatiecyclus van hun instrumenten.

Routinematige kalibraties en controles van de geschiktheid van het systeem die tijdens het normale gebruik worden uitgevoerd, zijn niet hetzelfde als een volledige hervalidatie. Ze bevestigen dat het instrument dagelijks binnen de vastgestelde parameters functioneert, maar ze vormen geen vervanging voor de formele kwalificatiedocumentatie die vereist is na een wijziging.

In GMP-elementanalyse Afhankelijk van de omgeving moet in de procedures voor wijzigingsbeheer worden vastgelegd welke soorten wijzigingen aanleiding geven tot een gedeeltelijke hervalidatie (bijvoorbeeld alleen OQ) en welke tot een volledige IQ/OQ/PQ-cyclus. Door een duidelijk logboek bij te houden van de geschiedenis van het instrument, kan eenvoudig worden vastgesteld wanneer hervalidatie nodig is.

Wie moet de validatie van elementanalysatoren in een gereguleerd laboratorium uitvoeren?

In een gereguleerd laboratorium moet de validatie van een elementenanalysator worden uitgevoerd door gekwalificeerd personeel met aantoonbare deskundigheid op het gebied van zowel het instrument als het toepasselijke regelgevingskader. Dit zijn doorgaans ofwel de gecertificeerde servicetechnici van de fabrikant van het instrument, een geaccrediteerde externe kwalificatie-instantie, ofwel interne specialisten die een formele opleiding en certificering van de leverancier hebben gevolgd.

De belangrijkste vereiste is dat degene die de validatie uitvoert, traceerbare en verdedigbare documentatie kan overleggen. In omgevingen die onder GMP, GLP of 21 CFR Part 11 vallen, moeten validatieprotocollen en -rapporten worden beoordeeld en goedgekeurd door een kwaliteitsafdeling, en niet alleen door de uitvoerende ingenieur. De scheiding tussen uitvoering en goedkeuring is een kernprincipe van gegevensintegriteit in gereguleerde analytische laboratoria.

Het is gebruikelijk om de gecertificeerde technici van de instrumentleverancier bij de IQ- en OQ-fase te betrekken, aangezien zij rechtstreeks toegang hebben tot de kwalificatieprotocollen en acceptatiecriteria van de fabrikant. De PQ, die methode- en toepassingsspecifiek is, wordt vaak uitgevoerd in samenwerking tussen de toepassingsspecialisten van de leverancier en het eigen analytische team van het laboratorium.

Hoe SciSPX de validatie van elementanalysatoren in de Benelux ondersteunt

SciSPX biedt in de hele Benelux volledige ondersteuning bij de kwalificatie en validatie van elementanalysatoren. Het team bestaat uit gecertificeerde servicetechnici en specialisten op toepassingsniveau, wat betekent dat zowel de kwalificatie van de instrumenten als de verificatie van de methodekwaliteit worden uitgevoerd door mensen met directe expertise in uw analytische context.

De validatieondersteuning van SciSPX omvat:

  • Uitvoering van IQ/OQ/PQ met volledige documentatie in overeenstemming met de GMP-, GLP- en 21 CFR Part 11-vereisten
  • Kalibratieopstelling en verificatie met behulp van geschikte gecertificeerde referentiematerialen
  • Definitie van acceptatiecriteria in overeenstemming met uw regelgevingskader en het beoogde gebruik
  • Planning van periodieke hervalidatie en beheer van de levenscyclus van meetinstrumenten
  • Training op locatie, zodat uw team de gevalideerde status begrijpt en kan handhaven

Of u nu een nieuw instrument kwalificeert, een wijzigingsproces begeleidt of zich voorbereidt op een audit: de service- en supporttechnici van SciSPX staan voor u klaar om u bij het hele proces te begeleiden. Neem contact op met SciSPX om uw validatie-eisen te bespreken en te ontdekken hoe wij uw laboratorium kunnen ondersteunen.

Veelgestelde vragen

Kunnen we de validatie van de elementenanalysator volledig intern uitvoeren, of hebben we daarvoor altijd de technici van de fabrikant nodig?

Interne validatie is mogelijk als uw team over gedocumenteerde deskundigheid beschikt op het gebied van zowel het instrument als het toepasselijke regelgevingskader, en als uw kwaliteitssysteem intern opgestelde protocollen accepteert. Voor de IQ- en OQ-fasen wordt echter sterk aangeraden om gecertificeerde ingenieurs van de fabrikant in te schakelen, omdat zij toegang hebben tot de originele fabrieksacceptatiecriteria en documentatie kunnen opstellen die tijdens een audit moeilijker te betwisten is. PQ wordt vaak intern of in samenwerking met toepassingsspecialisten uitgevoerd, aangezien deze specifiek is voor uw eigen methoden en matrices.

Wat is het verschil tussen een geschiktheidstest van het systeem en een volledige hervalidatie, en wanneer volstaat elk van beide?

Een systeemgeschiktheidstest (SST) is een routinecontrole vóór de analyse, waarmee wordt vastgesteld of het instrument voldoet aan de minimale prestatiedrempels voordat een partij monsters wordt geanalyseerd — er wordt hierbij geen nieuwe kwalificatiedocumentatie opgesteld. Volledige hervalidatie levert daarentegen een formeel, goedgekeurd kwalificatierapport op en is vereist na wijzigingen, zoals hardwareherstellingen, software-upgrades of methodewijzigingen. Gebruik SST om de dagelijkse bruikbaarheid te bevestigen en start een hervalidatie wanneer uw procedure voor wijzigingsbeheer een risico voor de gevalideerde status vaststelt.

Hoeveel kalibratiestandaarden hebben we nodig, en hoe kiezen we het juiste concentratiebereik?

Over het algemeen wordt een minimum van vijf kalibratiepunten aanbevolen om een statistisch significante kalibratiecurve op te stellen, hoewel het exacte aantal afhangt van de lineariteit van de detectorrespons en de breedte van uw werkbereik. Het concentratiebereik moet de laagste en hoogste concentraties omvatten die in uw echte monsters worden verwacht, met ten minste één punt nabij elk uiteinde en extra punten verspreid over het midden. Controleer de curve altijd met een onafhankelijke controlestandaard bij een concentratie die niet is gebruikt voor het opstellen van de kalibratie, en pas het bereik aan als de terugvinding bij de uitersten buiten uw acceptatiecriteria valt.

Wat gebeurt er als onze elementenanalysator tijdens de validatie niet voldoet aan een OQ- of PQ-acceptatiecriterium?

Een mislukking tijdens de OQ of PQ moet onmiddellijk als afwijking worden gedocumenteerd en onderzocht voordat er monsters op dat instrument worden geanalyseerd. Bij OQ-mislukkingen ligt de hoofdoorzaak doorgaans bij de hardware of de configuratie — detectorafwijking, onregelmatigheden in de gasstroom of een probleem met de temperatuurregeling — en moet deze door een gekwalificeerde servicetechnicus worden verholpen voordat de betreffende tests worden herhaald. Fouten bij de PQ kunnen wijzen op problemen met de methodeparameters, ongeschikte referentiematerialen of matrixinterferentie, en vereisen een systematische analyse van de oorzaak voordat de betreffende prestatietests opnieuw worden uitgevoerd. Alle afwijkingsrapporten, corrigerende maatregelen en resultaten van herhalingstests moeten in het definitieve validatierapport worden opgenomen.

Moeten we een hervalidatie uitvoeren als we alleen de monstermatrix wijzigen, maar dezelfde analysemethode behouden?

Ja, een matrixwijziging vormt doorgaans aanleiding voor een hervalidatie, zelfs wanneer de methodeparameters zelf ongewijzigd blijven, omdat verschillende matrices nieuwe interferenties kunnen veroorzaken, de verbrandingsrendement kunnen beïnvloeden of de responskenmerken van het instrument kunnen veranderen. U dient minimaal een gedeeltelijke hervalidatie uit te voeren met betrekking tot nauwkeurigheid, precisie en terugvinding, waarbij u gebruikmaakt van een op de matrix afgestemd gecertificeerd referentiemateriaal voor het nieuwe monstertype. In uw procedure voor wijzigingsbeheer dient de risicobeoordeling te worden gedocumenteerd, waarin wordt bepaald of een gedeeltelijke of volledige IQ/OQ/PQ-cyclus vereist is.

Hoe moet validatiedocumentatie worden bewaard en beheerd om te voldoen aan de vereisten van 21 CFR Part 11?

Volgens 21 CFR Part 11 moeten elektronische validatiedocumenten worden opgeslagen in een systeem dat toegangscontroles afdwingt, een volledig en van een tijdstempel voorzien audittraject bijhoudt en ongeoorloofde wijzigingen van documenten voorkomt. Protocollen, ruwe gegevens, afwijkingsverslagen en ondertekende goedkeuringsrapporten moeten allemaal worden bewaard in een gevalideerd documentbeheersysteem, met duidelijk gedefinieerde bewaartermijnen die zijn afgestemd op uw wettelijke verplichtingen — doorgaans de levensduur van het instrument plus een vastgestelde periode na buitengebruikstelling. Papieren documenten, indien gebruikt, moeten veilig worden bewaard met gecontroleerde toegang en worden beschermd tegen aantasting, en elke hybride aanpak (papier en elektronisch) moet expliciet worden gemotiveerd in uw beleid inzake gegevensintegriteit.

Wat is de gebruikelijke doorlooptijd voor een volledige IQ/OQ/PQ-cyclus bij een elementenanalysator, en hoe moeten we dit inplannen?

Een volledige IQ/OQ/PQ-cyclus voor een elementenanalysator neemt doorgaans tussen de twee en vijf dagen werk ter plaatse in beslag, afhankelijk van de complexiteit van het instrument, het aantal te valideren methoden en de tijd die nodig is voor het opstellen en goedkeuren van de documentatie. De planning moet ruim voordat het instrument arriveert beginnen: stel uw validatiemasterplan op, definieer acceptatiecriteria, zorg voor gecertificeerde referentiematerialen en controleer of er gekwalificeerd personeel en een kwaliteitsbeoordelaar beschikbaar zijn. Door buffertijd in te bouwen voor mogelijke afwijkingen, levertijden van referentiematerialen en goedkeuringscycli voor rapporten, voorkomt u dat het instrument in een niet-gekwalificeerde toestand stil komt te staan terwijl de administratieve stappen worden ingehaald.

Gerelateerde artikelen

Deze inhoud is gegenereerd met behulp van AI en kan fouten bevatten.

Neem contact op met onze Xperts

Bel je ons liever even?

België en Luxemburg
+32 (02)2 334 22 70